ประวัติความเป็นมาของสถานีตำรวจภูธรภูผาม่าน

ประวัติการจัดตั้งสถานีตำรวจภูธรภูผาม่าน (เขตสอบสวน สภ.ภูผาม่าน)

ถูกจัดตั้งและกำหนดขอบเขตพื้นที่รับผิดชอบขึ้นเป็นครั้งแรกเมื่อวันที่ 15 มิถุนายน พ.ศ. 2524 ซึ่งเป็นวันเดียวกับที่มีประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่องการแยกท้องที่อำเภอชุมแพเพื่อจัดตั้งเป็น “กิ่งอำเภอภูผาม่าน” อย่างเป็นทางการ

1. ขอบเขตพื้นที่และตำบลในตอนเริ่มแรก (พ.ศ. 2524)

เมื่อแรกเริ่มจัดตั้งขึ้นในฐานะ สถานีตำรวจภูธรกิ่งอำเภอภูผาม่าน เขตอำนาจและการรับผิดชอบพื้นที่การปกครองครอบคลุมเพียง 2 ตำบล ที่แยกตัวออกมาจากอำเภอชุมแพ ได้แก่:ตำบลโนนคอม  และตำบลนาฝาย  

2. สาเหตุหลักในการจัดตั้งเขตพื้นที่

จากประวัติของ อำเภอภูผาม่าน และพื้นที่ใกล้เคียง การกำหนดเขตสอบสวนและตั้งสถานีแยกออกมาจากอำเภอชุมแพในตอนนั้น มีวัตถุประสงค์สำคัญ 2 ประการ คือ:ด้านความมั่นคง: เนื่องจากพื้นที่ในอดีต (ช่วงปี พ.ศ. 2521 เป็นต้นมา) เป็นพื้นที่รอยต่อหลายจังหวัด มีภูมิประเทศเป็นป่าเขาซับซ้อน และเคยเป็นพื้นที่แทรกซึมของกลุ่มลัทธิคอมมิวนิสต์ ฝ่ายความมั่นคงและกองทัพจึงผลักดันให้ตั้งหน่วยงานปกครองและตำรวจขึ้นเพื่อดูแลพื้นที่อย่างใกล้ชิดความห่างไกล: พื้นที่ทั้ง 2 ตำบลเดิมอยู่ห่างไกลจากตัวอำเภอชุมแพมาก ทำให้เจ้าหน้าที่ตำรวจเดินทางมาตรวจตราดูแลความทุกข์สุขและระงับเหตุได้ไม่ทั่วถึง

3. การขยายเขตพื้นที่ในเวลาต่อมาหลังจากปี พ.ศ. 2524

เขตความรับผิดชอบของสถานีได้ขยายเพิ่มขึ้นจากการตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่ (เช่น การแยกตำบลภูผาม่าน ตำบลวังสวาบ และตำบลห้วยม่วง ออกมาเพิ่ม) จนกระทั่งกิ่งอำเภอได้รับการยกฐานะเป็น อำเภอภูผาม่าน ในปี พ.ศ. 2537 เขตสอบสวนของสถานีจึงขยายตัวจนครอบคลุมครบทั้ง 5 ตำบล มาจนถึงปัจจุบัน

ตำบลภูผาม่าน รับผิดชอบดูแลรวม 9 หมู่บ้าน

ตำบลโนนคอม รับผิดชอบดูแลรวม 8 หมู่บ้าน

ตำบลวังสวาบ รับผิดชอบดูแลรวม 10 หมู่บ้าน

ตำบลห้วยม่วง รับผิดชอบดูแลรวม 9 หมู่บ้าน

ตำบลนาฝาย รับผิดชอบดูแลรวม 6 หมู่บ้าน

หน่วยงานความมั่นคงที่เคยปฏิบัติหน้าที่ในเขตพื้นที่อำเภอภูผาม่านก่อนจัดตั้งเป็นสถานีตำรวจภูธรภูผาม่าน

ในช่วงยุคที่มีความขัดแย้งทางอุดมการณ์และการแทรกซึมของพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย (พ.ศ. 2515 – 2523) พื้นที่ภูผาม่านถือเป็น “รอยต่อ 4 จังหวัด” (ขอนแก่น เพชรบูรณ์ เลย ชัยภูมิ) ข้อมูลอำเภอ – ที่ทำการปกครองอำเภอภูผาม่าน ซึ่งมีภูมิประเทศเป็นป่าเขาและถ้ำซับซ้อน เหมาะแก่การตั้งฐานที่มั่นของฝ่ายผู้ก่อการร้ายคอมมิวนิสต์ (ผกค.) ประวัติอำเภอภูผาม่านฝ่ายรัฐบาลจึงต้องสนธิกำลังจากหลายหน่วยงานความมั่นคง เพื่อเข้ามาตั้งฐานปฏิบัติการและค่ายสนามชั่วคราว ปฏิบัติภารกิจร่วมกับเจ้าหน้าที่ตำรวจ (ตชด. และ นปพ.) โดยหน่วยงานหลักที่เคยเข้ามาเคลื่อนไหวในพื้นที่ มีรายชื่อดังต่อไปนี้ครับ

1. ฝ่ายทหารและกองทัพบกกองทัพภาคที่ 2 (ทภ.2): เป็นหน่วยกำลังหลักที่ควบคุมยุทธศาสตร์ความมั่นคงทั้งหมดในภาคอีสาน รายชื่อแม่ทัพภาคที่ 2 – วิกิพีเดีย ในเวลานั้นมีการส่งกำลังจากหน่วยขึ้นตรง เช่น กองพลทหารราบที่ 3 (พล.ร.3) เข้ามาตั้งฐานปืนใหญ่เคลื่อนที่และกองกำลังส่วนหน้าในเขตอำเภอชุมแพและพื้นที่ดงลาน-โนนคอม (ภูผาม่าน) เพื่อยับยั้งการขยายอิทธิพลของ ผกค.กองกำลังผสม พตท. 1718 (พลเรือน ทหาร ตำรวจ): เป็นหน่วยงานเฉพาะกิจระดมสรรพกำลังร่วมกันระหว่างส่วนภูมิภาค มีศูนย์บัญชาการใหญ่อยู่ที่อำเภอชุมแพ เพื่อตัดวงจรการส่งกำลังบำรุงและเสบียงอาหารของกลุ่มคอมมิวนิสต์ที่หลบซ่อนอยู่บนเทือกเขาภูผาม่าน

2. ฝ่ายปกครองและมวลชนจัดตั้ง (กระทรวงมหาดไทย)กองอาสารักษาดินแดน (อส.): สมาชิก อส. หรือที่ชาวบ้านเรียกว่า “กองร้อย อส.ประจำอำเภอ” (ขณะนั้นขึ้นกับอำเภอชุมแพ) เป็นกำลังพลติดอาวุธฝ่ายพลเรือนที่ชำนาญพื้นที่อย่างมาก ทำหน้าที่ตั้งจุดตรวจ จุดสกัด ร่วมกับตำรวจ และทำหน้าที่คุ้มกันครู พัฒนากร รวมถึงข้าราชการที่เข้ามาปฏิบัติงานในพื้นที่เสี่ยงภัยกองกำลังอาสาสมัครชาวบ้าน / ไทยอาสาป้องกันชาติ (ทสปช.): เป็นมวลชนจัดตั้งที่ฝ่ายปกครองและทหารร่วมกันฝึกอาวุธและการข่าวให้แก่ชาวบ้านในพื้นที่ตำบลโนนคอมและตำบลนาฝาย ประวัติอำเภอภูผาม่าน เพื่อให้ดูแลความปลอดภัยในหมู่บ้านตนเองและทำหน้าที่แจ้งเบาะแสให้กับสถานีตำรวจและฝ่ายความมั่นคง

3. หน่วยงานการข่าวและประสานงานกลางกองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายใน (กอ.รมน.): ทำหน้าที่เป็นหน่วยประสานงานกลาง วางแผนงาน “การเมืองนำการทหาร” ตามแนวคิดของพลโทเปรม ติณสูลานนท์ แม่ทัพภาคที่ 2 ในขณะนั้น ข้อมูลอำเภอ – ที่ทำการปกครองอำเภอภูผาม่าน ซึ่งเน้นการส่งหน่วยพัฒนาเคลื่อนที่เข้ามาเจาะบ่อน้ำ สร้างถนน และดึงมวลชนกลับมาอยู่ฝั่งรัฐบาล ควบคู่ไปกับการกดดันทางทหารหลังจากยุทธการยุติลงด้วยนโยบาย 66/23 และมีการจัดตั้งกิ่งอำเภอภูผาม่านในปี พ.ศ. 2524 ฐานปฏิบัติการของหน่วยทหารเหล่านี้จึงค่อยๆ แปรสภาพและถอนกำลังออกไป เพื่อส่งมอบหน้าที่ดูแลความสงบเรียบร้อยตามกฎหมายปกติให้แก่ สถานีตำรวจภูธรกิ่งอำเภอภูผาม่าน และฝ่ายปกครองอำเภอรับช่วงต่อจนถึงปัจจุบัน